Sephiye.com | Aylik Su Altı Internet Dergisi

Scorpion Fish / St. John Island
Fotoğraf : Mehmet AVADAN

[Tetraodontiformes Tetraodontidae
Tetradon spacieus]
Tetraodontidae familyasından olan balon balığının Akdeniz’de yaşayan türleri Tetraodon spacieus ve Tetraodon lagocephalus’tur. Ege ve Marmara’da nadiren rastlanır. Balon balığı, tropik ve sıcak denizlerde ve onların kara sularında, mercan resiflerinin arasında yaşar. Ortalama boyu 40 cm. olup, şiştiği zaman daha da büyür. Normal durumunda gövdesinin alt kısmı yassıdır. Sırt yüzgeci küçük ve geride, anüs yüzgeci de aynı büyüklükte ve bunun hemen altındadır. Balon balığı kımıldayamayan ya da çok ağır hareket eden avları yakalar. Korunma bakımından, çevreye kolaylıkla uyan renklerine ve bir savunma yöntemi olan şişme niteliğine güvenir. Balon balığının derisi serttir ve üzerindeki pulların yerini sırtında ve kafasında, dikleşebilen dikenler almıştır. Bazı balon balıklarının sırtları beyazdır. Bazılarının ise sırt renkleri karnına kadar denizlerde yaşayan bazı türlerin sırtı yeşilimsi veya mavimsi siyahtır. Mercan resiflerinin etrafında görülenlerin ise mavi ya da morumsu kahverengidir. Yanlarında beyaz benekler, hareler ya da çizgiler vardır. Balon balığının en önemli ve ilginç özelliklerden biri de şişebilmesidir. Bundan dolayı da “balon balığı” ismini almıştır. 20cm. boyundaki bir balık denizdeyken içine 1 litreye yakın su çekip adeta bir balon biçimini alır. Bu durumda dengelerini kaybettiklerinden deniz yüzeyine çıkıp ters dönerler. Su mideden uzayan bir keseye gider. Suyu burada iki uçta kaslı bir kapakçık tutar.
Dişleriyle mercan parçalarını koparır, ezer ve bunların canlı kısımlarını sindirirler. Yumuşakçaları da ezerek yutarlar. Başlıca besinleri deniz salyangozları, mercan parçaları, yengeçler, deniz solucanları ve çeşitli yumuşakçalardır. Şişebilen gövde ve dikenli deri balon balığının tehlikeden korunma araçlarıdır. Bu balığın pek çok türünün diğer bir savunma aracı da gövdelerinde bulunan zehirdir. Bu zehrin insanlar üzerinde büyük etkisi vardır. Genellikle balon balığının bazı türleri deniz hayvanlarının en zehirli olanları arasında sayılır. Zehir karaciğer, bağırsak ve üreme organlarındadır. Bazen deride ve kaslarda bulunur. Büyük Okyanus’un güneyinde yaşayan zehirli balon balıklarının salgıladıkları maddeyi Polinezyalı yerlilerin mızraklarına sürdükleri söylenmektedir. Bu adada yaşayanlar balığa “maki-maki” yani “öldüren” adını vermişlerdir.