Türkiye’nin bir çok dalış noktasında yıllardır dalıyorum. Son yıllarda iyice artan bilinçsiz avlanmanın, zıpkınların, trol teknelerinin ve dinamitlerin. kullanılması sonucu deniz altı canlı popülasyonu iyice azaldı. Hatta yıl boyu avlanma yasağı olmasına rağmen Orfoz ve Lahozları neredeyse göremez olduk.

Dalış merkezleri her ne kadar bölgelerini korumaya çalışsalar da sonuçta Orfozlar (Epinephelus guaza) ve Lahoslar (Epinephelus costae) tükenmeye yüz tutmuş durumdalar. Genellikle teknelerde dalış öncesi “25m. Derinde büyük kayanın altında hala duruyorsa büyük bir orfoz var, hala avlanmadıysa” gibi sözler duyarsınız. Sonuçta büyük bir olasılıkla göremeden dönersiniz.

Durum ülkemizde böyle ama KKTC Girne’de yıllardır bilinen ve korunan bir dalış noktası var. İsmi Fred. Çok eski zamanda bu bölgede yaşayan büyük bir Orfozun varlığını bir İngiliz dalgıç olan Fred duyurmuş. Bu Orfoz ile tanışmaları sonucunda Fred artık her Kıbrıs’a gittiğinde bu orfozu görmek için bölgede dalmış. Bir kaç sene ismini Fred olarak koyduğu dev Orfozu ziyaret etmiş. Ancak bir dalışında Fred’i görememiş. Sonraki bir kaç dalışında da Fred’i bulamayınca acıklı haberi öğrenmiş. Bir zıpkıncı Fred’i avlamış.

Günümüzde ise bu bölge dalıcılar için Fred ismiyle anılır olmuştur. Aşağıda onlarca Orfoz ve Lahoz yaşamaktadır. Orfozlar dev Fred’in torunlarıdır. O kadar güzel bir görüntü oluşturuyorlar ki anlatılmaz aslında…

Sadece yaşanır...

Dalış merkezleri maalesef onları beslemeye alıştırmış. Maalesef diyorum çünkü yaban hayata müdahalenin yanı sıra evcilleşen hayvanların daha kolay avlanabileceği tehlikesi bu aşamada göz ardı edilmiş oluyor. Pet şişe içine koydukları yiyecekleri suya indiriyorlar. Daha dalışa başladığımız ilk 3 ila 5 metre arasında Lahozların arkalarında da Orfozların size doğru yükselmeye başladığını görüyorsunuz. Anında etrafınızı sarıveriyorlar. Pet şişeden sıkılanları hızlıca kaparken etrafınız birden bire karagözler ile sargozlar ile kaplanır. Yaklaşık 20m derinde dibe ulaştığınızda deniz çayırları arasında bir ila 2 metrelik sırtlar şekilde uzayan kayalık bölgenin üzerine gelirsiniz. Kayaların arasında yer yer oluşmuş kırıkları kendilerine mesken tutan Orfozlar çok şirin görüntüler eşliğinde size bakarlar. Büyüklükleri 20-40cm civarında olanlar size dostça yaklaşır, hatta sürtünürler. Dokunmanız çoğu zaman mümkün olmaktadır. Ama bu dostluktan en çok zararı Lahozları besleyen dalış rehberi görüyor. Dalış sonunda elindeki ya da bacağındaki ufak balık ısırıklarını gösteriyor ve gülüyor.

Fred’de dalarken dikkatimizi çeken iki büyük Orfozun bize yaklaşmadan grubun etrafında dönerek kontrol etmeleri oldu. Muhtemelen bu Orfozlar yeni anne-baba olmuş olmalı. Zaten diğerlerinden çok büyükler. 60-70 cm uzunlukları ve şişko göbekleri ile geziniyorlar. Birinin üzerinden Kızıldeniz kaçkını Remora hiç ayrılmıyor. Ve bu iki büyük Orfoz bize hiç yaklaşmıyor. İyi ki de yaklaşmıyorlar!

KKTC’de uygulanan kanunlar oldukça sıkı. Cezai yaptırımlar nedeni ile Girne’ye çok yakın olan bu yerde Orfozların ve Lahozların sayısı hiç azalmıyor aksine her dalışta çoğalıyorlar. Darısı Türkiye’deki dalış bölgelerinin başına.

Sağlıcakla Kalın….

Yazı ve fotoğraf : Sergun Aydan